Czy warto zacząć inwestować? Sprawdź, czy jesteś na to gotowy
Nie każdy powinien zaczynać inwestować od razu. Zanim kupisz pierwszą akcję, ETF albo inny instrument, warto sprawdzić, czy Twoje finanse są już gotowe na ryzyko i dłuższy horyzont.
Co zrobić, żeby zacząć inwestować w najgorszym możliwym momencie?
Sama chęć inwestowania nie oznacza jeszcze, że powinieneś od razu przeznaczać pieniądze na rynek.
Czasami lepszą decyzją jest najpierw uporządkować finanse, zbudować zabezpieczenie i dopiero później zacząć inwestować.
Inwestuj bez żadnych oszczędności
Jeśli każda niespodziewana sytuacja oznacza, że musisz sięgnąć po pieniądze z inwestycji, trudno mówić o długoterminowym planie.
Zacznij bez poduszki finansowej
Utrata pracy, awaria samochodu lub większy wydatek mogą wtedy zmusić Cię do sprzedaży inwestycji w momencie, którego sam byś nie wybrał.
Inwestuj pieniądze potrzebne za kilka miesięcy
Im krótszy masz horyzont, tym większym problemem może być chwilowy spadek wartości. Pieniądze na bliskie cele nie zawsze powinny trafiać na rynek.
Zignoruj swoje długi
Jeśli płacisz wysokie odsetki od zobowiązań, inwestowanie równolegle może nie być pierwszym problemem finansowym, którym warto się zająć.
Inwestuj tylko dlatego, że inni to robią
Bez własnego celu i świadomości ryzyka łatwo kupować przypadkowe aktywa i rezygnować z planu przy pierwszych spadkach.
Gotowość do inwestowania nie zależy wyłącznie od tego, ile pieniędzy masz. Ważne jest również to, czy Twoje finanse pozwalają zostawić część kapitału na rynku przez dłuższy czas.
Dlaczego ta sama kwota nie oznacza tej samej gotowości do inwestowania?
Wyobraź sobie dwie osoby, które mają po 10 000 zł.
Pierwsza nie ma żadnej poduszki finansowej. Jej samochód jest stary, dochody bywają nieregularne, a na karcie kredytowej ma jeszcze niespłacone zobowiązanie.
Druga osoba ma osobną poduszkę finansową, nie potrzebuje tych 10 000 zł na bieżące wydatki i wie, że może pozostawić ten kapitał nietknięty przez wiele lat.
Obie mają dokładnie tę samą kwotę. Ale ich sytuacja finansowa jest zupełnie inna.
O gotowości do inwestowania nie decyduje sama wysokość kapitału. Decyduje to, czy możesz pozwolić sobie na jego długoterminowe ryzyko.
Właśnie dlatego pytanie „ile pieniędzy trzeba mieć, żeby zacząć inwestować?” często jest zbyt uproszczone. Lepsze pytanie brzmi: „czy mogę przeznaczyć te pieniądze na inwestowanie bez narażania swojego codziennego bezpieczeństwa?”.
Skąd wiedzieć, czy jesteś gotowy na inwestowanie?
Nie istnieje jedna kwota oszczędności ani wysokość wynagrodzenia, po której automatycznie stajesz się gotowy do inwestowania.
Znacznie ważniejsza jest sytuacja Twoich finansów. Pieniądze przeznaczone na inwestowanie powinny być środkami, których nie potrzebujesz do opłacania codziennych wydatków i których nie będziesz zmuszony wycofać przy pierwszym nieprzewidzianym problemie.
Zanim zaczniesz inwestować, warto więc sprawdzić kilka podstawowych elementów.
1. Masz pieniądze na bieżące wydatki
Inwestowanie nie powinno odbywać się kosztem czynszu, rachunków, jedzenia czy innych podstawowych potrzeb.
Jeżeli pod koniec każdego miesiąca brakuje Ci pieniędzy na podstawowe wydatki, pierwszym krokiem powinno być uporządkowanie budżetu i rozpoczęcie regularnego oszczędzania, a nie szukanie pierwszej inwestycji.
Nawet niewielka nadwyżka finansowa może później stać się kapitałem inwestycyjnym. Najpierw jednak musi rzeczywiście być nadwyżką.
2. Masz zbudowaną poduszkę finansową
Poduszka finansowa oddziela codzienne bezpieczeństwo od pieniędzy przeznaczonych na przyszłość.
Jeżeli wydarzy się coś nieprzewidzianego, nie musisz wtedy sprzedawać swoich inwestycji, żeby zdobyć pieniądze na naprawę samochodu, utrzymanie po utracie pracy czy inny nagły wydatek.
Jeśli nie masz jeszcze takiego zabezpieczenia, wróć do poradnika co to jest poduszka finansowa i określ kwotę, której potrzebujesz.
Warto również wiedzieć gdzie trzymać poduszkę finansową , aby rezerwa była oddzielona od kapitału, który później przeznaczysz na inwestowanie.
3. Nie potrzebujesz tych pieniędzy w najbliższym czasie
Jednym z najważniejszych pytań przed rozpoczęciem inwestowania jest: kiedy będziesz potrzebować tych pieniędzy?
Jeżeli odkładasz na wydatek, który planujesz za kilka miesięcy lub w niedalekiej przyszłości, możliwość spadku wartości inwestycji może być poważnym problemem.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy budujesz kapitał z myślą o wielu kolejnych latach. Wtedy krótkoterminowe zmiany wartości nie muszą oznaczać, że natychmiast potrzebujesz swoich pieniędzy z powrotem.
Nie pytaj tylko: „ile mogę zainwestować?”. Zapytaj również: „kiedy najwcześniej mogę potrzebować tych pieniędzy?”.
4. Twoje długi są pod kontrolą
Sam fakt posiadania kredytu nie oznacza, że nie możesz inwestować. Kredyt hipoteczny i wysoko oprocentowane zadłużenie konsumpcyjne to jednak dwie zupełnie różne sytuacje.
Jeżeli masz zadłużenie obciążone wysokimi odsetkami, jego spłata może być ważniejsza niż rozpoczęcie inwestowania.
Zanim zaczniesz, sprawdź więc nie tylko wysokość swoich oszczędności, ale również zobowiązania i koszt ich utrzymywania.
5. Rozumiesz, że możesz zobaczyć stratę
Gotowość finansowa to tylko jedna część przygotowania. Druga dotyczy Twojego podejścia do ryzyka.
Wyobraź sobie, że inwestujesz 10 000 zł, a po kilku miesiącach widzisz na rachunku 8 000 zł.
Jeżeli pierwszą reakcją byłoby natychmiastowe wycofanie pieniędzy, zanim zaczniesz inwestować warto lepiej zrozumieć, skąd biorą się wahania wartości inwestycji i jakie ryzyko jesteś w stanie zaakceptować.
Inwestowanie nie oznacza, że wartość Twojego kapitału będzie rosła każdego miesiąca.
6. Wiesz, po co chcesz inwestować
„Chcę zarobić więcej pieniędzy” to jeszcze bardzo ogólny powód.
Znacznie łatwiej podejmować decyzje, gdy wiesz, czy budujesz kapitał na emeryturę, przyszłą niezależność, mieszkanie, zabezpieczenie rodziny czy inny długoterminowy cel.
Cel pomaga określić czas, przez jaki możesz inwestować, poziom ryzyka oraz późniejszy sposób budowania portfela.
7. Czy trzeba dużo zarabiać, żeby zacząć inwestować?
Nie musisz należeć do najlepiej zarabiających osób, żeby zacząć budować kapitał.
Ważniejsze od samej wysokości wynagrodzenia jest to, czy po pokryciu wydatków pozostaje Ci regularna nadwyżka, którą rzeczywiście możesz przeznaczyć na długi termin.
Osoba zarabiająca więcej, ale wydająca całą wypłatę, może być gorzej przygotowana do inwestowania niż ktoś zarabiający mniej, ale posiadający uporządkowany budżet, poduszkę finansową i regularne oszczędności.
8. Czy warto inwestować małe kwoty?
Mała kwota sama w sobie nie oznacza, że rozpoczęcie inwestowania nie ma sensu.
Na początku znacznie ważniejsze może być zbudowanie nawyku regularnego odkładania i poznanie zasad działania inwestycji niż próba rozpoczęcia od dużego kapitału.
Dlatego pytanie „czy mam wystarczająco dużo pieniędzy?” warto zastąpić pytaniem: „czy jest to kwota, której mogę nie potrzebować przez długi czas?”.
9. Kiedy lepiej jeszcze nie zaczynać inwestować?
Odłożenie inwestowania na później nie zawsze oznacza, że tracisz czas. Czasami jest to najbardziej rozsądna decyzja.
Z rozpoczęciem inwestowania warto jeszcze poczekać, jeżeli nie masz żadnych oszczędności, nie posiadasz poduszki finansowej, masz problemy z bieżącymi wydatkami, spłacasz kosztowne zadłużenie albo wiesz, że zainwestowane pieniądze będą Ci niedługo potrzebne.
W takiej sytuacji najpierw budujesz fundament. Inwestowanie przyjdzie później.
Co powinieneś zapamiętać?
Nie istnieje jedna kwota, od której musisz zacząć
Ważniejsze od samej wysokości kapitału jest to, czy pieniądze przeznaczone na inwestowanie rzeczywiście stanowią nadwyżkę, której nie potrzebujesz na bieżące życie.
Poduszka finansowa powinna być oddzielona od inwestycji
Nagły wydatek nie powinien zmuszać Cię do sprzedaży inwestycji. Dlatego pieniądze na bezpieczeństwo i kapitał inwestycyjny mają inne zadania.
Inwestuj pieniądze, których szybko nie potrzebujesz
Wartość inwestycji może okresowo spadać. Dłuższy horyzont daje Ci możliwość pozostawienia kapitału na rynku bez konieczności sprzedaży w przypadkowym momencie.
Brak gotowości nie oznacza, że nie możesz inwestować nigdy
Jeżeli dziś nie masz poduszki finansowej, spłacasz kosztowne zadłużenie albo nie masz regularnej nadwyżki, możesz najpierw poprawić swoją sytuację i wrócić do inwestowania później.
Sprawdź, czy jesteś gotowy na pierwszą inwestycję
Zanim zaczniesz szukać ETF-u, akcji czy brokera, zrób prosty przegląd swojej sytuacji finansowej. Nie chodzi o uzyskanie idealnego wyniku, ale o sprawdzenie, co warto jeszcze uporządkować.
Zadanie na dziś
- Sprawdź, czy masz regularną nadwyżkę finansową. Po opłaceniu podstawowych wydatków powinny pozostawać Ci pieniądze, których nie potrzebujesz do codziennego funkcjonowania.
- Sprawdź swoją poduszkę finansową. Zapisz, na ile miesięcy podstawowych kosztów życia wystarczyłaby Ci obecna rezerwa.
- Wypisz swoje zadłużenie. Sprawdź, jakie zobowiązania posiadasz i ile kosztują Cię ich odsetki oraz opłaty.
- Określ, kiedy możesz potrzebować inwestowanych pieniędzy. Jeżeli wiesz, że kapitał będzie Ci potrzebny w niedalekiej przyszłości, uwzględnij to przed rozpoczęciem inwestowania.
- Wyobraź sobie spadek wartości inwestycji. Zastanów się, jak zareagowałbyś, gdyby 10 000 zł przez pewien czas było warte 8 000 zł.
Masz określić, czy Twoja obecna sytuacja pozwala rozpocząć inwestowanie, czy najpierw warto poprawić jeden z fundamentów swoich finansów.
- wiesz, czy posiadasz regularną nadwyżkę finansową,
- wiesz, jak wygląda Twoja poduszka finansowa,
- znasz swoje najważniejsze zobowiązania,
- wiesz, kiedy mogą być Ci potrzebne inwestowane pieniądze,
- zastanowiłeś się, jak zareagujesz na spadek wartości inwestycji.
Najczęstsze pytania przed rozpoczęciem inwestowania
Nie wiesz, czy masz wystarczająco dużo pieniędzy, czy najpierw zbudować poduszkę albo spłacić długi? Poniżej znajdziesz odpowiedzi na pytania, które często pojawiają się przed pierwszą inwestycją.
01 Skąd wiedzieć, czy jestem gotowy na inwestowanie?
Dobrym punktem wyjścia są uporządkowane finanse, regularna nadwyżka oraz poduszka finansowa oddzielona od pieniędzy przeznaczonych na inwestowanie.
Ważne jest również to, czy możesz pozostawić zainwestowane pieniądze na dłuższy czas i zaakceptować okresowe spadki ich wartości.
02 Ile pieniędzy trzeba mieć, żeby zacząć inwestować?
Nie istnieje jedna minimalna kwota, od której każdy powinien rozpocząć inwestowanie.
Ważniejsze jest to, czy dana suma stanowi rzeczywistą nadwyżkę i czy nie będziesz jej potrzebować na bieżące wydatki lub nagłe sytuacje.
03 Czy warto inwestować małe kwoty?
Tak, mała kwota nie oznacza, że rozpoczęcie inwestowania nie ma sensu. Na początku ważne może być przede wszystkim zbudowanie regularnego nawyku.
Nawet przy niewielkich kwotach warto jednak najpierw zrozumieć koszty, ryzyko i zasady działania wybranej inwestycji.
04 Czy można zacząć inwestować bez poduszki finansowej?
Technicznie możesz, ale brak poduszki zwiększa ryzyko, że niespodziewany wydatek zmusi Cię do wycofania pieniędzy z inwestycji.
Dlatego przed rozpoczęciem inwestowania warto zbudować osobną rezerwę przeznaczoną na nieprzewidziane sytuacje.
05 Czy najpierw spłacić długi, czy zacząć inwestować?
To zależy między innymi od rodzaju zadłużenia i kosztu jego utrzymywania. Nie każde zobowiązanie finansowe jest takie samo.
Wysoko oprocentowane zadłużenie konsumpcyjne może być ważniejszym problemem do rozwiązania przed rozpoczęciem inwestowania.
06 Czy warto inwestować przy małych zarobkach?
Sama wysokość wynagrodzenia nie przesądza o tym, czy możesz rozpocząć inwestowanie. Znaczenie ma przede wszystkim to, ile pieniędzy pozostaje Ci po pokryciu wydatków.
Jeśli masz uporządkowany budżet, zabezpieczenie i regularną nadwyżkę, nawet niewielka kwota może być początkiem budowania kapitału.
07 Kiedy lepiej jeszcze nie zaczynać inwestować?
Warto rozważyć odłożenie inwestowania, jeśli brakuje Ci pieniędzy na podstawowe wydatki, nie masz żadnego zabezpieczenia finansowego albo posiadasz kosztowne zadłużenie.
Podobnie jest wtedy, gdy pieniądze, które chcesz zainwestować, będą Ci potrzebne w niedalekiej przyszłości.
08 Czy można stracić pieniądze na początku inwestowania?
Tak. W zależności od wybranego instrumentu wartość inwestycji może spaść również krótko po jej zakupie.
Dlatego przed rozpoczęciem warto zrozumieć ryzyko i nie inwestować pieniędzy tylko dlatego, że oczekujesz szybkiego oraz pewnego zysku.
Nie musisz zaczynać inwestować jak najszybciej. Najpierw zbuduj sytuację finansową, która pozwoli Ci inwestować bez narażania codziennego bezpieczeństwa.
